Adres: Kayseri…

Sonra, akşam yerel televizyon kanallarındaki ve ertesi gün yerel yazılı basındaki bir haber karşıma çıkıveriyor.

Vali bey, Rektör bey, Numune hastanesi ve bir özel hastanenin başhekimi ve ayrıca bir misafir hekim olduğu halde hastaların kalp ve damar hastalıkları ile ilgili sorunlarının Sivas’ta çözümlerinin mümkün olduğunu, hastaların başka şehirlere gitmelerine gerek olmadığını söylerken, Rektör bey, Numune hastanesi ve özel hastanenin başhekimleri de sıra ile kendilerinde olan kalp ve damar hastalıkları ile ilgili teknolojilerinden bahsediyorlar.

Sivas’ın her tarafınfaki bu reklamlar ile yapılan bu açıklamalar bir araya geldiğinde bende soru işareti oluştu.  Bir rahatsızlığın olduğu açık , çünkü Sivas’daki sağlık alanında yapılanlar bir bütün halinde değil sadece bir alanla ilgili yapılanlar açıklamada gündeme getirilmiştir.  Bana öyle geliyor ki; basın önünde Vali bey başkanlığında yapılan açıklamaların sebebi, bu reklamlardan ve bahsi geçen kalp damar hastalıkları konusunda hastaların şehir dışını fazlaca tercih etmelerinden ortaya çıkan üst düzey rahatsızlık.

Laf aramızda şehrin her tarafında bir başka şehre ait bu şekil rekmlamların boy göstermesi sadece bir Sivas’lı olarak beni de oldukça üzüyor.  Arada sırada Sivas’ın çeşitli ortamlarında bu özel hastanelerin hekimleri Sivas’daki bir marketten mi alış veriş yapıyorlar, saçlarını burada mı kesitiyorlar, arabalarını burada mı tamir ettiriyorlar ya da burada mı kirada oturuyorlar? bundan böyle bende bu şehri bırakıp gidip alışverişi şu şehirden yapacağım,  felanca işimi şu şehirde halledeceğim şeklinde memleketçilik kokan söylemleri bende dile getirmiyor değilim. Ancak bu yazının konusu bu duygularım değil.

Reklam panolarının işletme hakkının bir özel şirkette olduğunu ve reklamları kendilerine başvuranlar arasından özgürce seçtiğini tahmin edebiliyorum. Yanılıyorsam eminim Sivas Belediyesi düzeltme yapacaktır. Ancak halkım açısından olaya baktığımda ortaya şu durum çıkıyor: Bir yanda şehrin her tarafında ilimiz dışındaki özel hastanelerin (ne hikmetse, hepsi de kalp ve damar hastalıkları üzerine olan) reklamları, diğer yanda ise şehrin başta Valisi olmak üzere sağlık konusunda ileri gelenlerinin bir arada “başka şehirlere gitmenize gerek yok, burada her şey en iyi şekilde yapılıyor” açıklamaları. Sizce halkım sormaz mı “madem öyle, neden bu reklamlara izin veriyorsunuz?” ya da “Sivasın kurumlarının neden reklamları yapılmıyor?” diye. Halkım bilemez ki; bir kamu kuruluşunun böyle reklamlar vermek için ayrılmış bütçesi yoktur, sadece yaptığı işle sesini duyurabilir.

Bir alanla ilgili böyle bir açıklamanın yapılmış olmasası bence eksik olmuştur. Bu şehirde sağlık alanında yapılanlar sadece kalp ve damar hastalıkları ile sınırlı değildir. Şehrin ileri gelenlerinin basın önüne çıkarak şehirde bulunan sadece bir branş ile ilgili kliniklerinde yapılanları anlatmaları ile hem diğer branşlar göz ardı edilmiş, hem belkide bu branşlara haksızlık edilmiş, hem de bu branşlarla ilgili halkın nazarındaki reklamlar ve akın akın şehir dışına gidişten doğan çetrefilli durumun önüne geçilmemiş aksine bence iyice karıştırılmış oldu.

Eğer, reklamlardan duyulan rahatsızlık söz konusu ise açıklamalarda “onların özel kuruluş oldukları, reklam harcamalarını kolayca yapabileceklerini, kamu kuruluşlarının böyle bir seçeneklerinin olmadığını, özel hastanenin ise bütçesinin sıkıntılı olduğunu ve kendi çapında reklamını yaptığını, reklam panolarının ise işletmesinin bir başka özel kuruluşta olduğunu ve hangi reklamları yayınlayabileceklerine karışamayacaklarının” da bir şekilde  (belki önceden basına  iletişime geçilip, bu konuda soru sordurulması sağlanarak) dile getirilmesi gerekirdi. Oysa bu yapılmamıştır ya da yapıldı ama basına yansımamıştır.

Açıklamaların sebebi Sivas’da ki sağlık kuruluşlarının başarılarından bahsetmek ise o zaman kalp ve damar hastalıkları dışında ki branşlarda da Sivas’da ne kadar çok şeyin yapıldığını ve bu yapılanlarından bırakın Kayseri’yi, İstanbul’u ve Ankara’yı uluslar arası standartlarda olduğunu Sivas halkı ile paylaşması gerekiyordu. Diğer branşların da bunu hak ettiğini düşüyorum. Daha dün oldukça kapsamlı bir estetik ameliyat için Plastik ve Rekonstriktif Cerrahi Anabilim Dalını yurt dışından bir hastanın tercih ettiğini öğrendim. Tıp Fakültesinde ve diğer sağlık kuruluşlarında ki bir çok başka kliniklerde uluslararası standartta ameliyatlar yapıldığını tedaviler düzenlendiğini çok iyi biliyorum. Tıp fakültesindeki bir çok branşın şehir dışından hatta yurt dışından bile tercih edildiği bir gerçektir. Belki, diğer branşlar içinde şehir dışına az da olsa hasta gidebilmektedir ancak, başka şehirleri tercih edilmesi çok Sivas’da ki sağlık kurumlarını tercih edilmesi söz konusudur.

Hastaların bu kalp damar hastalıkları ile ilgili sorunlarda şehir dışını tercih etmeleri gerçekten dikkat çekecek kadar yüksek oranlarda ise yalnızca ilimizdeki sağlık kuruluşlarında bu alanla ilgili yapılanları dile getirmek yerine, hastaların tercih nedenlerinin daha detaylı irdelenmesi ve diğer branşlarda neden şehir dışına bu kadar yüksek tercih olmadığına kafa yorulması ve bu irdeleme sonuçlarının da ilgili branşlara bir rapor halinden sunulduğu gibi Sivas halkı ile paylaşılması gerekmektedir. Kalp damar hastalıkları ile ilgili şehrimizde hizmet veren kliniklerin sayısal verileri ile SGK ‘dan şehir dışında bu alanda alınan hizmetlerin dökümünün paylaşılması oldukça faydalı olacaktır kanaatindeyim.

Kalp damar hastalıkları olan hastaların diğer şehirleri tercih etmelerinden rahatsızlık duyulup, şehrimizdeki imkanları basın önünde dile getirmekle insanların tercihlerini değiştirmeyi ummak bana hiçte akılcı gelmiyor. Yapılan yeniliği açıklarsınız, hatta bunu gösteri haline bile getirebilirsiniz. Ama olan imkanları bir daha anlatmak havanda su dövmeye benziyor diye düşünüyorum. Bununla birlikte sadece kalp damar hastalıkları ile ilgili  bu şekil açıklamanın yapılması ile yine söylediğim gibi bu branşlara belkide haksızlık edilmiş olunuyor.

Bence doğru olan kalp ve damar hastalıkları alanında şehrimizdeki kliniklerin işlerini iyi yapmaya devam etmeleri, komplikasyonlarını en aza indirmeleri, hasta ve hasta yakınlarına nezaket içerinde ve etik değerler çerçevesinde yaklaşmaya devam etmeleridir . Hastalar gün geçtikçe daha çok sorgulayan, araştıran bir hale gelmişler ve şehir dışında ne kadar zorluklarla karşılaştıklarını iyiden iyiye fark etmişlerdir. Dolayısı ile kısa sürede hastalar kalp ve damar hastalıkları dışındaki branşlarda olduğu gibi kendileri için en ucuz, en kolay ulaşılabilir ve en iyi hizmetin verildiği kurumları seçeceklerdir.

Çözüm: İşin doğru yapılması, hasta tercihine sonuna kadar saygı duyulması ve hasta ve yakınlarına olabildiğince açık davranılmasıdır. Mali durumları iyi olan özel kuruluşlarla onların kuralları ile mücadele etmeye çalışmak bence yanlıştır.

İşlerini iyi yapan sonunda mutlaka tercih edilen ve örnek alınan olacaktır.

Doç. Dr. Ünal Özüm
Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi
Beyin ve Sinir Cerrahisi AD. Sivas